Banner Top

Адабиёт ва санъат (558)

Мирпўлат Мирзо: Шоир (Рауф Парфи хакида)

   Нашриётлар жойлашган салобатли бино олдидаги улкан устунлар ёнидан ўтиб зинадан кўча томон тушиб борарканман, узоқдан Рауф ака келаётганини кўрдим. Куз кунлари эди. У – ҳамишалик костюмида, қўлида ҳамроҳ портфели. Қачон қўйилгани эсимиздан чиқиб кетган соқол-мўйлаби ўзига ярашган. Уни узоқдан ҳам таниб олиш мумкин, чунки сочлари оппоқ эди. Қайсидир ёш шоир Рауф акага бағишланган шеърларидан бирида уни “Сочлари оқарган гўдак” дея таърифлаган эди. Шоир унинг қалби беғуборлигига, маъсумлигига ишора қилган эди, албатта.

  • 0

Назар Эшонқул: «Компютерни кашф қилишмаса яхши бўларди!»

   – Назар ака, ижод жараёнида адиб ва ровий қарашлари қанчалик уйғун ёки аксинча бўлади?!

    – Менимча, агар тушунган бўлсам, гап ёзувчи ва унинг маълум бир асарни ҳикоя қилувчи «мен»и ҳақида боряпти. Адиб ва ҳикоячи ўртасида уйғунлик ёки фарқ бўлиши мумкинми? Мумкин. Асар қаҳрамони адибнинг ўзи бўлган автобиографик асарда адиб ва ҳикоячи ўртасида фарқ бўлмайди. Бунда ҳикоячи «мен» билан адибнинг қарашлари, ҳиссиётлари бир нуқтада жамланади. Битта нарсани ҳикоя қилишади. Бир хил ўйлайди, бир хил фикрлайди. Аммо бошқа жараёнда, адабий асарда ҳикоячи «мен» ҳамиша ҳам адибнинг ўзи бўлавермайди. У адиб учун маълум бир воқеликни ифода этиб, маълум бир метафорани чизиб бериш учун восита, холос. «Мен» адибнинг бадиий воситасига айланганда у адибни тўла-тўкис ўзида мужассамлаштиролмайди. У фақат адибнинг шу асарга юклаган қарашлари, гапи, дарди, фикри ва изтиробини уйғунлаштиради. Ҳикоячи «мен» адибнинг бир бўлаги, холос. У ҳали юз фоиз адиб эмас. Агар адиблар битта асардаёқ ўзини тўла-тўкис акс эттиролганда, ўзини ҳикоячи «мен» билан тўлиқ уйғунлаштира олганда, бошқа асар ёзиб ўтирмасди. Афсуски, адиб асари битгач, ҳар гал, сизнинг тилингиз билан айтганда, «ровий»дан қониқмайди ва шу қониқмаслик уни қайта-қайта ёзишга ундайверади. Аслида, ижод дегани адиб ва ровий ўртасидаги ички курашдан, ички жангдан, бир-бирини фош этишга бўлган интилишдан иборат. Уларнинг уйғунлиги ўзаро мувозанатида. Қайси томон асарда кучлилик қилса, фақат асар зарар кўради, адиб ҳам, «ровий» ҳам эмас.

  • 0

Бухорони севган шоир – Пабло Неруда ҳақида

   Пабло Неруда шеърлари ўзбек тилига таржима қилинган, шеърият мухлисларига унинг номи яхши таниш. Шуниси диққатга сазоворки, Пабло Неруда бундан анча йиллар аввал Ўзбекистонга ташриф буюрган, дунёга машҳур қадимий шаҳарларимизни зиёрат қилган. Айниқса, шоирга кўҳна Бухоро шаҳри жуда ёқиб қолган. У бу шаҳардан усталаримиз, ҳунармандларимиз қўлларидан чиққан миллий буюмлар, сопол идишлар, сўзаналар, турли осори-атиқалардан олиб кетган, Чилидаги уйининг бир хонасини Бухороча безаган ва уни “Бухоро уйи” деб атаган. Ўзи таъриф берганидай, бу ерда “Бухоро музейи”ни ташкил этган эди.

  • 0

Тўлқин ЭШБЕК - «Устозим»нинг устози

«Устозим»нинг устози

 Ҳикоя

 

   Уни яна «устоз» десам, тилим кесилсин!..

   Шу сўзим бир кун бошимга бало бўлишини қаёқдан билибман?..

   Бунақа «муомала»га ўзилари ўргатишган. Масъул котибимиз Сайдилла Умаров заифа зотини «онам» дейди. Ҳатто, фаррош хотинни ҳам... Куракда турмайдиган қилиқларини билса-да «онам»лайверади...

   Ундан «андоза» олган собиқ ҳамкурси – жингала сочли мусаҳҳиҳимиз Вали Восиқ эса ҳаммани «отам» дейди. Пўстак лақабли бу одам юз грамм отиб олганида «ота»ларининг саноғига етолмайсиз. Ҳали бўйдоқ бўлишимга қарамай мени ҳам... Товба, уни «ўғлим» дейишим керакми?..  

  • 0
RSS